Son Güncelleme: 20 Şubat 2015 17:11

Çorum Halk Sağlığı Müdürlüğü tarafından; Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Derneği Çorum Şubesi’nde Karbonmonoksit Zehirlenmeleri ve Su Sanitasyonu ve Dezenfeksiyonu ile ilgili bir eğitim düzenlendi.

Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Mustafa Çeşmeci’nin verdiği eğitime vatandaşlar büyük ilgi gösterdi.

Eğitimde; soba, şofben ve doğalgaz zehirlenmelerine karşı alınması gereken önlemler ve kısıtlı olan su kaynaklarının en verimli biçimde kullanılabilmesi için yapılması gerekenleri ayrıntılı bir biçimde anlatıldı.

Mustafa Çeşmeci’ye yönelttikleri sorularla eşlik eden katılımcılar ve Hacı Bektaşi Veli Anadolu Kültür Derneği Çorum Şube Başkanı Nurettin Aksoy eğitimden duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Eğitimin ardından verilen kahvaltıda katılımcılara Hızır Lokması ikram edildi.

HAYATIN KAYNAĞI SUDUR. ANCAK TEMİZ VE GÜVENİLİR OLURSA!

Su insan vücudunun çocuklarda %75’ini ve yaşlılarda %65’ini oluşturur. Bu su miktarı yılda 17 defa yenilenmektedir. Yetişkin bir insan bir kısmı yiyeceklerden karşılanmak üzere günde 2-3 litre suya ihtiyaç duyar.

Su kırsal ve kentsel toplumlarda içmede, kullanmada, tarımda, enerji elde etmede ve sanayideki birçok işlemde vazgeçilmez bir kaynak ve hammaddedir.

Dünyada belirli miktarda bulunan su, sürekli bir döngü içinde hareket eder ve buna su döngüsü (hidrolojik döngü) denir. Bir bölgede su zaman içinde değişik miktarlarda bulunur. Örneğin; kurak mevsimde talep karşılanmazken, yağışlı mevsimlerde aşırı miktardaki suyun sel ve taşkınlarla zarara neden olduğu bilinmektedir.

Bir ülkenin su kaynakları yönünden su zengini sayılabilmesi için yılda ortalama kişi başına brüt 10 000 m3 su potansiyeline sahip olması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu açıdan ülkemizde kişi başına düşen ortalama brüt su miktarı 3126 m3’dür ve bu değerin oldukça gerisinde bulunmaktadır.

Kişi başına düşen yıllık içilebilir su miktarında;

* hızlı nüfus artışı,

* kentleşme, sanayileşme,

* yer altı su kaynaklarının azalması,

* kişi başına daha fazla su talebi,

* iklim değişikliği ve su kaynaklarının debi ve rejimindeki değişmeler,

* yağışların azalma eğilimine girmesi,

* verim artışı için sulama suyundaki artışlar gibi nedenlerle hızlı bir düşüş gözlenmektedir.

Su kaynaklarının kirlenmesi

Endüstriyel Kirlenme, Isıl kirlenme, Tarımsal Kirlenme, Evsel Kirlenme

Su dağıtım sisteminden kaynaklanan kirlilikler

* Su arıtım ve dezenfeksiyonda yetersizlikler

* Su depolamasından kaynaklanan kirlilikler (periyodik depo temizliğinin yapılamaması, evlerde kullanılan tanker, su bidonu vb. kirlikleri)

* Geri emilim

* Taşımadan kaynaklanan kirlilikler, şebeke yetersizlikleri ve hasarları

* Mevcut durum böyle iken; alınacak tedbirlerden en önemlisi su kaynaklarının kirlenmelerinin önlenmesidir.

* Bu da elbette su kaynaklarının doğru ve etkin yönetimi ile gerçekleşecektir.

Kirletilmiş su kaynaklarından beslenen canlılar; kronik ya da akut rahatsızlık belirtileri gösterecek, kimi kirleticileri canlı vücudunda depo edecek ve biyolojik döngü içerisinde bu canlılarla beslenen diğer canlılar da farkında olmaksızın bu kirleticilerin etkisi altında kalacaklardır.

Su kesintisi sırasında ana boru içerisindeki basınç sıfıra düşer ve daha ince borulardaki basınç ana borudan daha fazla olur. Bu nedenle su geriye doğru akar. Suyun bu şekilde boru içerisindeki basınç farkından dolayı geriye doğru akmasına geri emilim denir.

Dünya Sağlık Örgütüne göre İçme sularının klorlanması halk sağlığı alanındaki en önemli gelişmelerden biridir. Halen mevcut alternatifleri arasında en güvenilir dezenfeksiyon yöntemi klorlamadır.

Klor kullanmazsak Ne Olur?

Daha öncesinde de etkin bir klorlama yapılmaz iken, Peru Yönetimi klorlamanın kullanılmamasına izin veren bir karar aldı. 1991 yılında başlayan kolera salgını komşu Latin Amerika ülkelerine de yayıldı ve 800,000 olgu ve 6,000’den fazla ölümle sonuçlandı.

Aslında şunları yapsak yeterlidir:

* Suyun dezenfeksiyonunu sağlamak için su şebekesinin en uç noktasındaki musluktan 0,3 – 0,5 ppm (mg/L) klor düzeyi ölçülen su akıtabilmek,

* Su deposunun temizliğini, tamir, bakım ve onarımını yapmak

* Su kaynaklarının kirlenmesini önlemek,

* Gerektiğinde yeteri miktarda kullanmak, israf etmemek önemlidir.

Bunun için gerekenler:

* Kesintisiz-sürekli klor temini ve klorlama

* Otomatik ve yedekli klorlama düzeneği

* Kesintisiz güç kaynağı ve

* Bilinçli toplum

Çorum Halk Sağlığı Müdürlüğü olarak ilimiz merkez, ilçeler, beldeler ve köy yerleşim yerlerinde halkın tüketimine verilen şebeke suları İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik kapsamında yıl içerisinde numune alımı gerçekleştirilmek suretiyle sürekli takip ediliyor. Alınan bu numuneler Samsun ve Çorum Halk Sağlığı Laboratuvarlarında analizleri yaptırılıyor. Analiz sonuçları değerlendirilerek tespit edilen olumsuzluklar ilgili birimlere bildirilerek gerekli düzeltici ve önleyici tedbirlerin alınması ve olumsuzlukların ivedilikle giderilmesi istenir. Ayrıca ilimizde üretilen ambalajlı sular ile ilimizde üretilmeyen ancak ilimizde satışı yapılan ambalajlı suların da piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında numuneleri alınmakta Samsun Halk Sağlığı Laboratuvarında analizleri yaptırılmaktadır. Laboratuvarın analiz sonucuna göre herhangi bir uygunsuzluk tespiti halinde üretimi yapılan il ile gerekli yazışmalar yapılmakta, konuyla ilgili gerekli önlemlerin alınması istenmektedir. Uygunsuzluk cezai işlem gerektirmesi halinde Sağlık Bakanlığı tarafından uygunsuzluğu tespit edilen su üreticisine cezai işlem uygulanmaktadır.

“SOBALAR YANSIN, AMA OCAKLAR SÖNMESİN”

CO ve Gaz Zehirlenmeleri – Karbonmonoksit Zehirlenmeleri

* Ülkemizde önlenebilir ölümlerin önemli bir nedenidir.

* Zehirlenme daha çok aile boyudur.

* Çoğu zaman ölümle sonuçlanır.

* Kişiler fark etmeden ölürler.

* Zehirlenme sonrası müdahale her zaman başarılı olmayabilir.

* Yaşayanlarda da ciddi nörolojik ve psikiyatrik sekeller kalabilir.

Sessiz Katil: Karbon Monoksit (CO)

* Odun, kömür, tezek, doğal gaz, tüp gazı, benzin, gaz yağı gibi karbon içeren yakıtların yanması sırasında oluşur.

* CO, asıl olarak yanma tam olmadığında oluşur.

* Renksizdir, kokusuzdur, havadan hafifdir.

CO Zehirlenmeleri

* Kış mevsimi

* Lodos, ters rüzgâr

* Kötü, yetersiz, tıkalı bacalar

* Kalitesiz yakıt

* Soba kurum ve yakma hataları

* Tesisat hataları (doğal gaz, şofben, vb)

* Mimari hatalar (menfezler, bacalar)

* İlgisizlik, dikkatsizlik, ihmal

* Denetimsizlik nedenleriyle oluşur…

Tam yanma için…

* Ortamda yeterli ve sürekli oksijen bulunmalıdır

* Atık gazlar yeterince güçlü bir akımla ortamdan uzaklaştırılmalıdır(bacalar)

CO Kaynakları

* Isınma, ısıtma araçları (soba, mangal, LPG tüplü ısıtıcılar, gazlı Japon sobaları, propanlı kamp ısıtıcıları, şofben, kombiler, kalorifer kazanları)

* Pişirme araçları (ocak, tandır)

* Trafik araçları (egzoz dumanı)

* Yangınlar

* Jeneratörler

* Sigara

* Fabrikalar (formaldehit, metilen klorür, dökümhaneler, demir çelik)

* Maden ocakları

Sobalı bir odada uyuyorsanız asla güvende değilsiniz!

* Bacalar usulüne uygun değilse

* Hava menfezleri kapatılmışsa

* Kalitesiz yakıt kullanılıyorsa

* Yatarken sobaya kömür ilave edilirse

* Sobanın hava giriş ve çıkışları kapatılırsa

* Lodos ve ters rüzgar esiyorsa zehirlenme riski yüksektir.

Karbonmonoksit nasıl zarar verir?

* Kanda oksijen taşıyan hemoglobine bağlanma hızı oksijene göre 250 kat daha fazladır, daha hızla bağlanır (karboksi-hemoglobin), kısa sürede oksijenin yerini alır ve oksijen hücrelere taşınamaz.

Zehirlenmede Etkili Faktörler

* Ortamdaki CO yoğunluğu

* Kaynağın CO üretim hızı

* Oda büyüklüğü

* Havalanma durumu

* Ortamda kalma süresi

* Kişinin eşlik eden başka hastalıklarının olması

Belirtileri

Aşırı yorgunluk, halsizlik, keyifsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi, unutkanlık, grip benzeri semptomlar, bulantı, kusma, düşünme güçlüğü, zihin karışıklığı, dikkat bozukluğu,halüsinasyon, görme kaybı, idrar ve dışkı kaçırma,

uyuşma karıncalanma, uyku hali, inme, bayılma, koma, epileptik nöbetler, göğüs ağrısı, çarpıntı.

Kronik CO Zehirlenmesi

* Sigara içenler

* Kamyon ve TIR şoförleri

* Uzun ve havalandırma sistemleri yetersiz olan tünellerinde çalışan işçiler

* Kapalı otoparklarda çalışan görevliler

* Metilen klorid içeren maddeyle boyanmış renkli ışık ampullerle aydınlatılan mekânlarda uzun süre kalanlar

Olay yerinde müdahale

* Müdahale eden kendini korumalı

* Pencere ve kapılar açılmalı, kırılmalı

* Hastayı hemen ortamdan uzaklaştırmalı

* Açık havaya taşımalı

* En aşağı düzeye yatırmalı

* Hareket ettirmemeli (O2 ihtiyacını artırma)

Şofben Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlar

* Şofben mutlaka bacaya bağlanmalı, baca bağlantısı olmayan şofben asla çalıştırılmamalıdır.

* Şofben zehirlenmeleri genellikle gaz kaçaklarından değil, yeterli havalandırma yapılmayan yerlerde, oksijen oranının düşmesi ve karbonmonoksit oranının yükselmesi nedeniyle gerçekleşmektedir.

* Bu nedenle şofbenin kullanıldığı yere sürekli temiz hava girmesi sağlanmalıdır.

* Mümkünse şofben banyo dışına kurulmalıdır.

* Şofbenin montajı, mutlaka yetkili servis tarafından yapılmalıdır.

* Atık gaz çıkış boruları, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, yatak odalarından, banyo ve tuvaletlerden geçirilmemelidir.

* Şofbenin monte edileceği mekân yeterli büyüklükte olmalıdır.

Doğalgazın Özellikleri Ve Kullanımı

* Doğalgaz renksizdir. Bu yüzden gözle fark edilmez.

* Kokusuz bir gazdır.

* Ancak içerisine katılan kokular yardımıyla gazın fark edilmesi olanaklıdır.

* Yapısından ötürü havayla kolayca bir karışım oluşturabilir. Bu nedenle, özellikle kapalı alanlarda oluşan gaz kaçakları ciddi bir tehlike yaratabilir.

* Doğalgazın yanabilmesi için, ortamda yeterli miktarda hava ve doğalgaz karışımı olması gerekir. Karışım oranı bu oranın altında ya da üstünde kalırsa, doğalgaz yanmaz.

Doğalgaz Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Emniyet Kuralları

* Doğalgaz tesisatı yapılmadan önce, yetkili firmaya proje hazırlatılmalıdır.

* Bu projeyi yetkili kurumun (Çorumgaz) onaylaması zorunludur.

* Doğalgaz tesisatının montajı bu konuda uzman kişilere yaptırılmalıdır.

* Doğalgaz tesisatı, montajdan sonra, yetkili kurum tarafından kontrol edilir.

* Doğalgaz cihazlarını işletmeye almak için yetkili servisler çağrılmalıdır.

* Cihazların işletme talimatları dikkatle okunmalı ve talimatların dışına çıkılmamalıdır.

* Doğalgaz cihazlarında olağandışı bir durum gözlendiğinde mutlaka yetkili servislerden yardım istenmelidir.

* Konunun uzmanı olmayan kişilerin müdahalesi istenmemelidir.

* Kullanılmayan doğalgaz cihazlarının girişlerinde bulunan gaz vanaları daima kapalı tutulmalıdır.

* Doğalgaz kokusuz bir gazdır. Herhangi bir kaçağın olduğunu fark edebilmek için, gazın içerisine çürük sarımsak kokusu veren bir madde katılmıştır.

* Bu kokuyu duyduğunuzda yapabilecekleriniz şunlardır:

* Hemen, bütün doğalgaz cihazlarınızın pilot alevlerini söndürün ve vanalarını kapatın!

* Hemen, bütün pencereleri açın!

* Hemen, sayaç girişindeki kapatma vanasını veya ana kapatma vanasını kapatın!

* Gaz kokusu duyulan odalarda elektrik düğmelerine dokunmayın!

* Kibrit veya çakmak yakmayın!

* Hiçbir elektrik anahtarını kullanmayın! Ne açmak, ne kapatmak için!

* Elektrik zilini çalmayın!

* Sigara içmeyin!

* Sayaç giriş vanasını kapattıktan sonra, her bir cihazın girişindeki vanaları kontrol edin, açık olanları kapatın!

* Kendinizden başka diğer insanlara da gaz kokusu olup olmadığını kontrol ettirin!

* Bütün vanalar kapalı olduğu halde gaz kokusunun kaynağı bulunamıyorsa hemen ilgili gaz dağıtım kuruluşuna telefon edin.

* Gaz tesisatındaki arıza ve hasarları kendiniz tamir etmeye çalışmayın. Bunlar yalnızca meslek bilgisi olan yetkililer tarafından yapılmalıdır!